Kryzys finansowy i gospodarczy powoduje trudności płatnicze w firmach na całym świecie. Liczba bankructw rośnie jednocześnie prawie we wszystkich państwach świata. Na całym świecie liczba upadłości gwałtownie wzrasta w wyniku kryzysu na międzynarodowych rynkach finansowych oraz fundamentalnych zmian w otoczeniu gospodarczym. Również w Danii w 2009r. odnotowano rekordową liczbę bankructw w ostatnim trzydziestoleciu. 

Globalny wskaźnik upadłości    

Upadłość to procedura wszczynana w razie niewypłacalności dłużnika, polegająca głównie na wspólnym dochodzeniu roszczeń przez wszystkich jego wierzycieli. Upadłość to tzw. egzekucja uniwersalna prowadzona na rzecz wszystkich wierzycieli dłużnika, ze wszystkich składników jego majątku jednocześnie.         

Europejskie postępowanie upadłościowe zostało uregulowane przepisami Rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego, które weszło w życie 31 maja 2002 r. i ma zastosowanie do postępowań upadłościowych wszczętych po tym dniu. Polskie sądy stosują przepisy rozporządzenia do tych upadłości, w których postępowanie zostało wszczęte po 1 maja 2004 r.

Rozporządzenie zastąpiło w stosunkach pomiędzy państwami członkowskimi umowy międzynarodowe zawarte między dwoma lub więcej państwami. Wprowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów dotyczących koordynacji głównego oraz wtórnego postępowania upadłościowego gwarantuje niezbędną jednolitość postępowania we wszystkich państwach członkowskich UE. Niestety z wyjątkiem Danii.

Zgodnie z artykułami 1 i 2 Protokołu odnośnie stanowiska Danii dołączonego do Traktatu Unii Europejskiej i Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, w Danii nie stosuje się przepisów Rozporządzenia nr 1346/2000 z 29 maja 2000r o postępowaniu upadłościowym.

Zasadniczo więc, wyłącznie duńskie prawo upadłościowe reguluje praktykę postępowania upadłościowego w Danii. Duńska ustawa o postępowaniu upadłościowym opiera się na następujących zasadach: 

·         zasada braku uprawnienia do zarządzania: po wydaniu sądowego nakazu o otwarciu postępowania upadłościowego, dłużnik ma zakaz dostępu do majątku firmy, jako że władza zostaje przeniesiona na wierzycieli/ zarządcę masy upadłościowej (paragraf 29 i 30 Ustawy),

·         zakaz ścigania z oskarżenia prywatnego: postępowanie upadłościowe zakłada zmianę ścigania z oskarżenia prywatnego w sądzie okręgowym na ściganie z urzędu w sądzie rozpatrującym sprawy upadłościowe/bankructwa, co dzieje się ogólnie po to, aby w równym stopniu zadośćuczynić wszystkim wierzycielom (paragraf 31 Ustawy),

·         zasada równości: ogólnie wierzyciele otrzymują zadośćuczynienie w równym stopniu. Jednakże, istnieje wiele znaczących wyjątków od tej zasady w tak zwanym „pierwszeństwie roszczeń”, które klasyfikuje wierzycieli w kilka kategorii (paragraf 93 i 82-91 Ustawy)

Pierwszeństwo roszczeń z majątku masy upadłościowej oznacza, że wszystkie roszczenia w obrębie tej samej kategorii są traktowane jednakowo, a roszczenia zakwalifikowane do niższej kategorii otrzymują tylko takie dywidendy, jakie są możliwe po uprzednim pełnym zaspokojeniu roszczeń z wyższych kategorii.

- na czele pierwszeństwa roszczeń są tak zwane roszczenia preferencyjne, które wynikają w toku samego postępowania upadłościowego (paragraf 93 Ustawy)

- po roszczeniach preferencyjnych następują inne roszczenia uprzywilejowane w paragrafie 94(wtórne roszczenia uprzywilejowane), paragrafie 95 (uprzywilejowane roszczenia pracownicze) i paragrafie 96 (uprzywilejowane roszczenia kooperantów). Paragraf 97 ogólnie dotyczy pozostałych roszczeń – roszczeń zwykłych, podczas gdy paragraf 98 wymienia tak zwane roszczenia podrzędne.

·         Zasada unieważnienia: w niektórych sytuacjach rozporządzenia oraz postępowania windykacyjne, jakie miały miejsce w okresie poprzedzającym upadłość mogą zostać uchylone.

Dodatkowo wierzyciel zachowuje swoje prawa w relacji z dłużnikiem odnośnie każdej części długu nie objętej podziałem. Ogłoszenie upadłości firmy w Danii nie oznacza jakichkolwiek utrudnień w założeniu nowej firmy.

Duńskie prawo korporacyjne za cel stawia sobie między innymi ułatwienia, w największym możliwym zakresie, w zakładaniu nowej firmy na terenie Danii. Stosuje się to również do osób, które wcześniej przeszły przez proces upadłościowy. Jednakże, w przypadku kiedy dłużnik został skazany za przestępstwo kryminalne, to w zależności od sytuacji może utracić prawo założycielskie, prawo do pełnienia funkcji dyrektora generalnego czy członka rady nadzorczej firmy. Informacje o takich osobach można znaleźć w systemie informatycznym Duńskiej Agencji ds. Handlu i Przedsiębiorstw

. System podaje listę firm, z którymi konkretna osoba była związana, jak również, czy firmy, o które chodzi zakończyły działalność z powodu upadłości.  Procedury administracyjne Jeżeli dłużnik jest niewypłacalny, to jego majątek podlega postępowaniu upadłościowemu, gdy dłużnik lub wierzyciel złoży wniosek o upadłość (paragraf 17 punkt 1 Ustawy).

Wniosek należy złożyć w sądzie rozpatrującym sprawy upadłościowe/bankructwa.

- Sądy duńskie

- Wydział upadłościowy Sądu Morskiego i Handlowego  

Natychmiast po wydaniu nakazu o otwarciu postępowania upadłościowego, sąd rozpatrujący sprawy upadłościowe wyznacza jednego lub kilku zarządców majątku. Zadaniem zarządcy jest upłynnienie majątku oraz decyzje, co do podziału zysków z takiego upłynnienia pomiędzy wierzycielami (paragraf 110).

Jak wspomniano wcześniej, w następstwie postępowania upadłościowego dłużnik traci prawo do kontroli nad swoim majątkiem, który od tego momentu stanowi część masy upadłościowej. Majątkiem administruje zarządca. Przepisy pozwalają wierzycielom z majątku dłużnika na możliwość wyboru jednego lub kilku zarządców, innych niż wyznaczony przez sąd rozpatrujący sprawę.

Wierzycielom doradza się powiadomienie zarządcy majątku o swoich roszczeniach w terminie do 4 tygodni. Zaproszenie do rejestracji roszczeń zostaje opublikowane w Duńskim Monitorze Urzędowym oraz rozsyłane do znanych wierzycieli. Zarządca tworzy listę zarejestrowanych roszczeń (harmonogram upadłości) i dokonuje szacunku zarejestrowanych roszczeń w formie tak zwanej oceny roszczeń. Termin dokonania oceny ogłasza się w Duńskim Monitorze Urzędowym. Na dwa tygodnie przed spotkaniem istnieje możliwość zapoznania się z harmonogramem zarejestrowanych roszczeń i opiniami zarządcy w jego biurze lub w sądzie. Jeśli nie ma zgody pomiędzy zarządcą a wierzycielem, co do na przykład wielkości roszczenia wierzyciela, to wierzyciel zostanie o tym powiadomiony przed spotkaniem.

W przypadku, kiedy wierzyciel i zarządca nie mogą dojść do porozumienia w sprawie roszczenia, wierzyciel może wszcząć postępowanie prawne przeciwko majątkowi masy upadłościowej.Nie później niż 4 tygodnie po spotkaniu, na którym dokonano szacunkowej oceny roszczenia przez zarządcę, należy złożyć wniosek do sądu.

W przypadku nie złożenia przez wierzyciela wniosku w określonym terminie, decyzja zarządcy staje się ostateczna (rozdział 16 Ustawy).  Po upłynnieniu majątku, zebraniu jego nie spłaconych długów oraz rozwiązaniu wszelkich sporów, zarządca redaguje projekt rachunków, oraz w tym samym czasie, lub po uzgodnieniu rachunków, projekt ostatecznego podziału środków. Jeśli w trakcie zarządu majątkiem upadłościowym okaże się, że środki wystarczą jedynie na pokrycie kosztów zarządu majątkiem tj. wynagrodzenia zarządcy, to następuje zamknięcie administracji majątkiem z tak zwanego paragrafu rachunkowego 143. W takich przypadkach wierzyciele nie otrzymują żadnych dywidend.

W majątkach masy upadłościowej posiadających środki większe niż potrzebne do pokrycia kosztów ich administracji, majątek, po pokryciu kosztów administracji, zostaje rozdzielony pomiędzy wierzycieli zgodnie z zasadą pierwszeństwa roszczeń. 

Majątek zostaje zamknięty na spotkaniu wierzycieli w sądzie rozpatrującym upadłości. Sąd zawiadamia wierzycieli poprzez ogłoszenie w Duńskim Monitorze Urzędowym. Zarządca wysyła wierzycielom zaproszenie na spotkanie wierzycieli. Przez okres dwóch tygodni przed spotkaniem udostępnia się do wglądu rachunki z aneksami i podziałami. Na spotkaniu głos mogą zawierać wierzyciele i dłużnik. Sąd zatwierdza projekt, chyba że ten zawiera błędy lub braki wymagające poprawy Po zatwierdzeniu przez sąd projektu rachunków i alokacji środków oraz upłynięciu 4 tygodniowego terminu składania odwołań bez wpłynięcia takowych, wierzycielom wypłaca się dywidendy.

System wczesnego ostrzegania oferuje darmowe i bezstronne doradztwo i informacje zwrotne firmom mającym kłopoty finansowe. Pomoc zapewnia się poprzez konsultantów z biznesowych jednostek inkubacyjnych oraz wolontariuszy. System jest finansowany przez Duńską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości i Budownictwa,  gdzie instytucjami wykonawczymi są regionalne jednostki inkubacyjne.   

Uznanie zagranicznych postępowań upadłościowych w Polsce. Uznanie zagranicznych postępowań upadłościowych w Polsce reguluje Ustawa z dnia 28 lutego 2003 „Prawo upadłościowe i naprawcze". Zgodnie z art. 386 Ustawy postępowanie w przedmiocie uznania zagranicznego postępowania upadłościowego wszczyna się na wniosek zarządcy zagranicznego. Do wniosku o uznanie należy dołączyć:

- odpis orzeczenia lub decyzji o wszczęciu zagranicznego postępowania upadłościowego i ustanowienia zarządcy,- zaświadczenie sądu zagranicznego potwierdzające prowadzenie postępowania i wyznaczenie zagranicznego zarządcy,

- oświadczenie zarządcy zagranicznego o innych postępowaniach zagranicznych prowadzonych wobec upadłego, które są znane zarządcy zagranicznemu.

Uczestnikami takiego postępowania są upadły i zarządca zagraniczny. Zgodnie z art. 388 Ustawy zawiadomienia uczestników postępowania o pierwszym posiedzeniu sądy można dokonać za pośrednictwem poczty, przesyłką poleconą za potwierdzeniem odbioru.

Zagraniczne postępowanie upadłościowe podlega uznaniu, jeżeli dotyczy sprawy, która nie należy do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich oraz uznanie nie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej.