Duński system depozytu i zwrotu opakowań napojów.
Pomysł utworzenia systemu pochodzi z połowy lat ’90. Szklane opakowania zwrotne istniały w obiegu przez ponad 50 lat, jednak z powodu znaczącego zwiększenia ilości typów butelek dostępnych na rynku w wielu nowych rozmiarach, potrzebne były bardziej wydajne rozwiązania.
Problemy napotykali także sprzedawcy, których zadaniem było sortowanie coraz to bardziej urozmaiconch opakowań, co okazało sie być zbyt czasochłonne i w praktyce niewykonalne z powodów logistycznych. Zdarzało się, że konsumenci mogli dokonać zwrotu jedynie w miejscu zakupu napoju. Trudności te sprawiły, iż branża spożywcza zaczęła domagać się wprowadzenia usprawnień do systemu.
Głównym celem było stworzenie zewnętrznej organizacji, która mogłaby zapewnić sklepy, że otrzymają one należne im środki za sortowanie i zwrot opakowań. Ponadto koszty całego systemu powinny zostać zredukowane poprzez zainstalowanie automatów służących do segregacji. Kolejnym motywem było wprowadzenie możliwości zwrotu opakowań jednorazowych.
Problem nie był rozwiązany aż do roku 2002, kiedy to puszki i inne opakowania jednorazowego użytku zostały zaakceptowane i wprowadzone do systemu. W tym momencie rozpoczął się długotrwały proces znakowania produktów. Począwszy od 2005, do systemu zostały włączone także napoje energetyczne, cydr oraz gotowe drinki alkoholowe.
Łatwość i prostota procesu
System zaprojektowany jest tak, by był prosty, funkcjonalny, wydajny i przyjazny użytkownikowi. O wygodzie rozwiązań stanowią:
-łatwość zwrotu pustego opakowania i otrzymania kaucji;
-zmiejszenie sklepowego obszaru niezbędnego do zapewnienia możliwości zwrotu;
-zwrot zgodny z prawnymi wymaganiami dla producentów i importerów napojów;
-ograniczenie kosztów do minimum.
Unikalny systemInicjatywa podjęta przez producentów i sprzedawców w porozumieniu z Duńską Agencją Ochrony Środowiska była pierwszym tego typu przedsięwzięciem, mającym na celu unifikację systemu zwrotu opakowań. Wiele krajów w latach późniejszych zaczerpnęło wzorce z rynku duńskiego. Plusem rozwiązania jest odpowiedzialność jednego podmiotu za zbiór, segregację oraz wypłatę kaucji. Organizacja ta działa na zasadzie non-profit.
Korzyści dla konsumenta i środowiska
Z punktu widzenia przedsiębiorcy, niepodważalną korzyścią systemu jest możliwość wprowadzenia na rynek dowolnego produktu, niezależnie od tego, gdzie został on wyprodukowany i z jakiego kraju pochodzi.
W rezultacie, począwszy od momentu wdrożenia systemu, liczba dostępnych na rynku produktów przekroczyła 7000. Według poprzednich rozwiązań, konsument mógłby otrzymać kaucję za produkt tylko u źródła, w miejscu zakupu produktu przez importera, gdyż pojedyńczy przedsiębiorcy nie są w stanie zapewnić sprawnie działającego systemu zwrotu opakowań na skalę ogólnokrajową. Powodowałoby to w konsekwencji przymus pozbycia się opakowania w sposób konwencjonalny, co miałoby swoje zgubne konsekwencje dla środowiska.
Systemowi przyświeca zasada, że ma on być samowystarczalny, a w związku z tym producenci oraz importerzy napojów mają obowiązek pokrycia głównych kosztów operacyjnych.
Podstawa prawna
System funkcjonuje w oparciu o „Rozporządzenie o depozycie i zwrocie kaucji za opakowania po piwie i innych napojach”, które weszło w życie 4 września 2002r. Do dnia dzisiejszego, rozporządzenie było wielokrotnie nowelizowane, szczególnie w zakresie typów opakowań, które są przez system akceptowane.
Typy opakowań
Typy produktów, których opakowania akceptowane są przez system, wymienione są przez Rozporządzenie. Należą do nich wszystkie puszki i butelki, które dostępne są na rynku duńskim, w tym po piwie, napojach gazowanych i energetycznych, wodzie mineralnej, mrożonej herbacie i cydrze. Wspomnniane opakowania mogą być zarówno jednokrotnego, jak i wielokrotnego użytku. Napoje, których opakowania nie wchodzą do systemu, tzn. nie podlegają zwrotowi, to soki owocowe, napoje kakaowe, wina i większość mocnych alkoholi.
Opakowanie jednokrotnego i wielokrotnego użytku
System rozróżnia opakowania jednokrotnego i wielokrotnego użytku. Opakowania jednorazowe są utylizowane i poddawane procesowi recyklingu. Materiał z jakiego mogą być wykonane, to szkło, plastik, aluminium oraz metal. Jeśli producent lub importer przyporządkuje produkt do powyższej kategorii, to puste opakowania, po zebraniu przez sklepowy automat, przekazywane są do Dansk Returnsystem, który sprzedaje je firmom zajmującym się recyklingem. Opakowaniami wielokrotnego użytku są butelki, które po umyciu mogą zostać powtórnie napełnione przez producenta. Mogą być wykonane z plastiku, albo szkła. Producent lub importer rejestrujący produkt jako „wielokrotnego użytku” zobowiązany jest zapewnić odbiór opakowania ze sklepu, a także jego umycie oraz powtórne napełnienie. Ponownie powinno zostać użyte minimum 98 % wszystkich oddanych do sklepów butelek.
Depozyt zwrotny
Opakowania zwrotne skategoryzowane są wg stawek jakie klient musi zapłacić przy zakupie produktu. Każdy produkt oznakowany jest naklejką pokazującą wysokość depozytu. Ich wartości przedstawione są poniżej.
Opakowania wielokrotnego użytku | Depozyt |
Szklane butelki do 0.5 l | DKK 1.00 |
Szklane butelki powyżej 0.5 l | DKK 3.00 |
Plastikowe butelki poniżej 1 l | DKK 1.00 |
Pastikowe butelki 0.5 l | DKK 1.50 |
Plastikowe butelki powyżej 1 l | DKK 3.00 |
Opakowania jednokrotnego użytku | Depozyt |
Typ A | Puszki, szklane oraz plastikowe butelki poniżej 1 l | DKK 1.00 |
Typ B | Plastikowe butelki 0.5 l | DKK 1.50 |
Typ C | Puszki, szklane oraz plastikowe butelki powyżej 1 l | DKK 3.00 |
Liczby i fakty /stan z maja 2009r./
Na terytorium Danii istnieje ponad 9000 punktów zwrotu opakowań. W 2008r. konsumenci oddali około 446 mln pustych puszek i butelek, w tym około 57 mln szklanych butelek, 99 mln plastikowych butelek oraz około 290 mln puszek. W systemie zarejestrowanych jest około 524 dostawców z ponad 10300 produktami, za które wypłacany jest depozyt.
Ponad 500 producentów i importerów zarejestrowało w Dansk Retursystem 10300 produktów, za które można otrzymać depozyt.
Posortowane i przetworzone opakowania jednorazowe używane są powtórnie. Z oddanych co roku opakowań aluminiowych, można wyprodukować 255 mln nowych puszek.
W całym kraju znajduje się prawie 2900 urządzeń służących do przyjmowania pustych opakowań.
Importerzy i producenci
Importerzy i producenci chcący sprzedawać napoje na rynku duńskim muszą być zarejestrowani w Dansk Retursystem. Dotyczy to także samych produktów, które mają być wprowadzone na rynek. Importerzy i producenci są także odpowiedzialni za oznaczenie swoich produktów naklejką przedstawiającą wysokość depozytu
Sa oni zobowiązani zapłacić także depozyt oraz opłatę w odpowiedniej wysokości, adekwatnej do wprowadzanego na rynek produktu. Każdy importer i producent powinien zadeklarować wstępnie szacowaną wysokość sprzedaży, w celu obciążenia go stosowną opłatą.
Szczegółowe informacje na temat rejestracji, oznakowania opakowań, opłat oraz raportów składanych do Dansk Retursystem, dostępne są pod adresem: http://www.dansk-retursystem.dk/.
Opracował: Michał Kacprzyk
