Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Kopenhadze

Strona główna

Dania

Warunki zatrudniania obywateli polskich w Danii

Na początku 2005 roku (z późniejszymi, czterokrotnymi zmianami - ostatnia w maju 2008) duńskie Ministerstwo Zatrudnienia we współpracy z policją, Ministerstwem Integracji, Urzędem Imigracyjnym, Urzędem Celno-Podatkowym,  Narodową Agencją Ubezpieczeń Społecznych oraz władzami municypalnymi Kopenhagi przygotowało instrukcję  pod tytułem: „Zasady pobytu i zatrudnienia w Danii obywateli nowych, wschodnioeuropejskich krajów członkowskich Unii Europejskiej". Instrukcja ta była odpowiedzią między innymi na zgłaszane przez WEH w Kopenhadze propozycje usystematyzowania i udostępnienia wiedzy na temat przysługujących zainteresowanym pracą w Danii obywatelom i firmom nowych krajów członkowskich praw dotyczących rynku zatrudnienia i swobodnego przepływu usług. Dokument dotyczy nowych członków UE - poza Maltą i Cyprem.

Oprócz wymienionych wyżej zagadnień, instrukcja dość szczegółowo omawia przepisy w zakresie pobytu w Danii następujących kategorii obywateli nowych państw członkowskich UE:

- turystów

- osób utrzymujących się w Danii z przywiezionych z zagranicy własnych środków

  finansowych

- studentów

- praktykantów i stażystów

- osób poszukujących pracy

- osób zatrudnionych w duńskich firmach

- pracowników delegowanych przez firmy polskie do pracy w Danii

- osób samozatrudnionych

- usługodawców

- członków rodzin w/w grup

Instrukcja w bardzo szczegółowy sposób definiuje poszczególne wymienione wyżej kategorie, powołując się jednocześnie na dotyczące danej grupy przepisy Unii Europejskiej. Wiele uwagi instrukcja poświęca porównaniu działalności legalnej i nielegalnej, którą niektóre firmy z nowych krajów członkowskich UE prowadzą na terenie Danii, często z braku dostatecznych informacji. Dla przykładu - pracownicy delegowani przez firmę usługową do pracy w Danii powinni wykonywać określone usługi pod kierownictwem pracownika firmy delegującej, używając do tego celu narzędzi stanowiących własność firmy. Praca pod kierownictwem pracownika reprezentującego zleceniodawcę oraz używanie jego narzędzi do wykonywania usługi jest naruszeniem przepisów a firma, mimo spełnionych wszelkich innych warunków formalnych, takich jak rejestracja w Urzędzie Celno-Podatkowym, naraża się na zatrzymanie pracowników oraz wstrzymanie robót, ewentualnie kary finansowe.

Poniżej przedstawiamy informacje o zasadach pobytu w Danii poszczególnych kategorii osób przybywających do tego kraju w celach zarobkowych oraz poza zarobkowych (kształcenie, pobyt turystyczny itd.) Podane informacje oparte są na danych zawartych w omówionej powyżej instrukcji.

Pobyt turystyczny

Obywatele 10 nowych krajów członkowskich UE, podobnie jak wszyscy inni obywatele UE, mogą bez uzyskiwania zezwolenia na pobyt pozostawać w Danii jako turyści przez okres nie przekraczający trzech miesięcy. Turysta nie może stanowić obciążenia dla przyjmującego go kraju, dlatego nie przysługują mu żadne świadczenia z jego strony. Turystom takim przysługuje jednak prawo do pomocy medycznej/hospitalizacji w nagłych wypadkach. Turyści muszą posiadać dokument tożsamości (dowód osobisty/paszport) i okazywać go na żądanie policji duńskiej. Osoby zamierzające przebywać na terenie Danii dłużej niż 3 miesiące podlegają już pod inne kategorie pobytowe, opisane w dalszej części instrukcji.

Utrzymanie się z przywiezionych z zagranicy środków finansowych

Osoby objęte tą kategorią, zamierzające przebywać na terenie Danii przez okres ponad trzymiesięczny, muszą wystąpić o certyfikat pobytowy obywatela UE/EOG[1] do duńskich władz regionalnych. Władze te po uzyskaniu deklaracji, że występująca o certyfikat pobytowy osoba jest w stanie zapewnić sobie utrzymanie na terenie Danii oraz przedstawieniu przez nią ubezpieczenia zdrowotnego, wydają odpowiedni certyfikat. Osoba objęta niniejszą kategorią nie ma prawa podejmować w Danii pracy bez uzyskania pozwolenia na pobyt i pracę, zgodnie z zapisami okresu przejściowego. Pozwolenie takie nie jest wymagane w przypadku zatrudnienia w miejscowej firmie będącej stroną układu zbiorowego ze związkami zawodowymi. Z dniem 1 maja 2009 r., pozwolenie to nie będzie wymagane w żadnym przypadku w związku z zakończeniem okresu przejściowego w zakresie swobodnego przepływu siły roboczej.

Pobyt studentów

Obywatele polscy zamierzający studiować w Danii, pod warunkiem posiadania niezbędnych środków finansowych pozwalających na utrzymanie w tym kraju oraz ubezpieczenie zdrowotne, występują podobnie jak osoby opisane w punkcie 10.2.2 o certyfikat pobytowy obywatela UE/EOG. W okresie studiów mogą oni pracować do 15 godzin tygodniowo, a w miesiącach od czerwca do sierpnia włącznie na pełny etat.

Pobyt praktykantów/stażystów

Duński Urząd Imigracyjny może wydać  pozwolenie na pobyt dla obywatela jednego z 8 nowych krajów członkowskich UE, jeżeli zamierza on odbywać w Danii staż/praktykę.

Maksymalny okres na który pozwolenie na pobyt może zostać wydane wynosi 18 miesięcy. Może ono zostać przedłużone o kolejne 6 miesięcy w przypadku, kiedy osoba występująca o przedłużenie odbywa aktualnie zajęcia teoretyczne np. w szkole technicznej lub rolniczej.

Pozwolenie na pobyt dla stażystów/praktykantów może zostać wydane jedynie w przypadku, kiedy osoba starająca się o takie pozwolenie ma zamiar osiągnąć w Danii określone cele szkoleniowe udokumentowane ofertą stażu/praktyki otrzymaną z określonej, duńskiej instytucji. Spełnione muszą być także następujące warunki:

- zadaniem praktyki jest uzupełnienie programu edukacyjnego, który praktykant

  rozpoczął lub ukończył. Musi ona być bezpośrednio związana z w/w programem.

- praktykant musi mieć ukończone 18 lat, lecz nie może przekroczyć wieku 35 lat.

- miejsce odbywania praktyki musi być przystosowane do przyjęcia praktykanta/

  stażysty przez okres stażu/praktyki - także w odniesieniu do realizacji jej celów

  edukacyjnych.

- płaca i zasady zatrudnienia praktykanta/stażysty muszą być analogiczne do zasad

  obowiązujących w tym zakresie, dotyczących praktykantów/stażystów duńskich w

  danej dziedzinie.

Pobyt osób poszukujących pracy w Danii

Obywatele ośmiu nowych krajów członkowskich UE, podobnie jak inni obywatele Unii Europejskiej mogą przebywać na terenie Danii w poszukiwaniu pracy przez okres do 6 miesięcy - bez pozwolenia na pobyt. Obywatele ci muszą być w stanie sami się utrzymać. W przypadku zwrócenia się przez osobę szukającą pracy o pomoc socjalną - prawo do pobytu w Danii wygasa. Osoby poszukujące pracy mają prawo przekazywać przysługujące im w  krajach ich pochodzenia zasiłki socjalne do Danii i tutaj je odbierać (jednak dokładnie w wysokości przyznanej im w kraju pochodzenia). Podczas poszukiwania pracy, osoby takie mogą także korzystać z usług duńskich służb zatrudnienia.

Osoba objęta niniejszą kategorią nie ma prawa podejmować w Danii pracy bez uzyskania pozwolenia na pobyt i pracę, zgodnie z zapisami okresu przejściowego. Pozwolenie takie nie jest wymagane w przypadku zatrudnienia w miejscowej firmie będącej stroną układu zbiorowego ze związkami zawodowymi. Z dniem 1 maja 2009, pozwolenie to nie będzie już wymagane, w związku z zakończeniem okresu przejściowego w zakresie swobodnego przepływu siły roboczej.

Pobyt osoby pracującej

Obywatel każdego z 10 nowych krajów członkowskich UE musi otrzymać z duńskiego Urzędu Imigracyjnego (Udleninge Service - http://www.udlst.dk/  ) pozwolenie na pobyt i pracę w przypadku jeżeli jego pracodawca nie jest stroną układu zbiorowego ze związkami zawodowymi. Oferowana praca powinna być wykonywana przez co najmniej 30 godzin tygodniowo. a wynagrodzenie pracownika polskiego i inne warunki jego pracy nie mogą odbiegać od analogicznych warunków pracy i płacy oferowanych innym pracownikom w tej firmie. Przyszły pracodawca musi być zarejestrowany w Urzędzie Podatkowym (Skat). Osoba starająca się o pracę nie może jej rozpocząć bez uzyskania pozwolenia na pobyt i pracę z Urzędu Imigracyjnego. Pozwolenie takie może być cofnięte w przypadku stwierdzenia odstępstw od zasad zatrudnienia deklarowanych przy składaniu podania. Osoba, której pracodawca w istotny sposób zmienia warunki zatrudnienia, ma obowiązek zgłosić te zmiany Urzędowi Imigracyjnemu. Tak samo należy postąpić w przypadku zakończenia umowy o pracę.

Pozwolenie dotyczy wyłącznie zatrudnienia, którego warunki były zgłaszane przy występowaniu o pozwolenie na pobyt. Stwierdzenie przez organy kontrolne wykonywania pracy bez ważnego pozwolenia  klasyfikowane jest jako nielegalne zatrudnienie i podlega sankcjom określonym w  Ustawie o Cudzoziemcach (Alians Act). Podobnie traktowane jest, nawet w przypadku posiadania ważnego pozwolenia na pobyt, wykonywanie pracy znacznie odbiegającej od warunków zatrudnienia oraz warunków płacowych określonych w umowie o pracę.

Jeżeli obywatel któregoś 10 nowych krajów członkowskich UE straci wykonywaną legalnie pracę, ma prawo, jako osoba poszukująca pracy  pozostawać w Danii przez następne 6 miesięcy. Warunkiem takiego pobytu jest jednak posiadanie wystarczających środków na utrzymanie się przez cały okres poszukiwania pracy.

Pozwolenie na pobyt i pracę w Danii nie jest od maja 2008 roku wymagane w przypadku zatrudnienia w duńskiej firmie będącej stroną układu zbiorowego ze związkami zawodowymi. W tej sytuacji potrzebny jest jedynie certyfikat pobytowy obywatela UE/EOG wystawiany przez Statsforvaltning. Z dniem 1 maja 2009, certyfikat taki zastąpi konieczność uzyskiwania pozwolenia na pobyt i pracę w Danii nawet w przypadku, jeśli zatrudniony Polak pracuje w firmie nie będącej stroną układu zbiorowego ze związkami zawodowymi. Stanie się tak w związku z zakończeniem okresu przejściowego w zakresie swobodnego przepływu siły roboczej między Polską a Danią.

Pobyt pracowników delegowanych

Pobyt pracowników delegowanych przez polskie firmy w ramach swobodnego przepływu usług umożliwia Dyrektywa UE 96/71. Nowych krajów członkowskich UE, w tym Polski nie obejmują okresy przejściowe, więc omawiane przepisy dotyczą zarówno starych jak i nowych krajów członkowskich.

Na bazie w/w dyrektywy, każda firma usługowa kraju wysyłającego, tzn. kraju pochodzenia  firmy, ma prawo delegować do wykonania określonej usługi do innego kraju członkowskiego UE swoich pracowników, w tym także tych, którzy nie posiadają obywatelstwa Unii Europejskiej.

Aby wykonywanie usług na terenie Danii odbywało się zgodnie z prawem, muszą być spełnione  następujące warunki:

- Pracownik firmy delegującej musi być na stałe zatrudniony w danej firmie. Żadna inna forma zatrudnienia  (zatrudnienie na czas próbny, czas określony, na umowę o dzieło czy umowę zlecenia) nie wchodzi tutaj w grę.

- Pracownik przed wyjazdem do Danii musi mieć prawo stałego pobytu w kraju wysyłającym oraz prawo do wykonywania pracy w tym kraju.

- Pracownik musi zgodnie z duńską Ustawą o Cudzoziemcach być zwolniony z konieczności posiadania wizy albo posiadać wizę lub pozwolenie na pobyt. Jeżeli okres zatrudnienia na terenie Danii jest krótszy niż 3 miesiące wymagania te są spełnione automatycznie przez pracowników będących obywatelami Unii Europejskiej, ponieważ na terenie żadnego z krajów UE (łącznie z Danią) nie muszą oni posiadać wizy.

- Pracownik po zakończeniu oddelegowania do pracy na terenie Danii musi mieć możliwość oraz zamiar powrotu do kraju z którego został delegowany.

Firma delegująca pracowników do Danii w ramach świadczenia usług musi zarejestrować się jako płatnik podatku VAT na terenie Danii w duńskim Urzędzie Skarbowym, ale tylko jeżeli zamierza świadczyć usługi dla osób fizycznych. Od stycznia 2009 roku obowiązuje zasada tzw. odwróconego VAT-u - co oznacza, że firma polska delegująca pracowników do Danii, świadcząca usługi firmie duńskiej, nie nalicza VAT-u na wystawianej fakturze. VAT płaci firma-usługobiorca naliczając go uprzednio sama od wartości netto wykonanej usługi. Informacje szczegółowe na temat systemu płacenia VAT zostały już wcześniej uwzględnione w niniejszym przewodniku.

Delegowani przez firmę polską pracownicy powinni otrzymać przed wyjazdem z ZUS druki E-101, stwierdzające opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne oraz określające jakie przepisy kraju wysyłającego w zakresie ubezpieczeń społecznych odnoszą się do pracowników delegowanych. Zaświadczenia te - wydawane w Polsce przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawierają następujące informacje:

  • - imię i nazwisko delegowanego pracownika
  • - datę urodzenia
  • - narodowość
  • - nazwę i numer statystyczny firmy delegującej
  • - informacje o miejscu pracy w okresie delegowania
  • - okres, na jaki zaświadczenie jest wydawane.

Pracownicy delegowani do Danii na okres dłuższy niż 3 miesiące muszą otrzymać duńskie pozwolenie na pobyt, o które należy się zwrócić do tutejszego Urzędu Imigracyjnego.

Zgodnie z interpretacją Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, pracownicy agencji pracy czasowej traktowani są w Danii nie jako pracownicy firmy wykonującej w Danii usługi lecz jako dostarczana na rynek duński siła robocza. Muszą więc spełniać warunki takie jak osoby zatrudniane bezpośrednio w duńskich firmach, to znaczy posiadać pozwolenie na pobyt i pracę w Danii przed rozpoczęciem pracy.

W przypadku firmy usługowej pracownicy wykonują swoje obowiązki pod kierownictwem pracownika tej firmy, zaś pracownicy agencji pracy czasowej pod kierownictwem duńskiego zleceniodawcy. Duński zleceniodawca wynajmujący pracowników agencji jest zobowiązany płacić podatek związany z ich wynagrodzeniem. Musi także odprowadzać składki na fundusz zatrudnienia oraz składkę emerytalną.

Skonstruowana w oparciu o Dyrektywę 96/71 duńska Ustawa o Delegowaniu Pracowników z 15 grudnia 1999 roku nie wyznacza minimalnych stawek zarobków płaconych przez polskie firmy usługowe swoim delegowanym do Danii pracownikom. W w/w ustawie nie wspomina się także o konieczności przystępowania przez firmy z nowych krajów członkowskich UE do układów zbiorowych z tutejszymi związkami zawodowymi. Powodem takiego stanu rzeczy jest fakt, że Dania nie posiada określonego przepisami prawnymi minimalnego wynagrodzenia. Stawki płacowe są ustalane w negocjowanych przez związki zawodowe z organizacjami pracodawców układach zbiorowych. Prawem zwyczajowym w Danii jest podejmowanie przez związki zawodowe działań w postaci strajków i bojkotów w celu skłonienia określonej firmy duńskiej czy zagranicznej do przystąpienia do układu zbiorowego. Spory w zakresie zdefiniowania legalności lub nielegalności konkretnej akcji strajkowej czy innych działań związków zawodowych rozstrzygane są w trybie przyspieszonym przez specjalny organ sądowniczy (Industrial Court).

W instrukcji przedstawione są szczegółowe pytania, które  pozwalają ustalić i rozgraniczyć, czy wykonywana przez daną firmę czy osobę praca jest świadczeniem usług w rozumieniu Dyrektywy 96/71 (bez konieczności występowania o pozwolenie na pobyt przez okres 3 miesięcy), czy też  jest świadczeniem pracy i pozwolenie na pobyt jest wymagane od dnia podjęcia pracy.

Pobyt w ramach świadczenia usług

Zgodnie z prawodawstwem Unii Europejskiej, osoby prowadzące działalność gospodarczą na zasadzie samozatrudnienia w którymś z krajów UE mogą wykonywać usługi w innym kraju Unii Europejskiej, w tym także w Danii. W kraju tym nie istnieją w tym zakresie okresy przejściowe, tak jak w przypadku zatrudniania osób z nowych krajów członkowskich UE w duńskich firmach.

Osoby świadczące usługi objęte omawianą kategorią muszą mieć zarejestrowaną działalność gospodarczą w innym kraju członkowskim (np. Polsce) i być w tym kraju płatnikiem podatku VAT. W Danii należy podobnie jak firmy delegujące pracowników do świadczenia usług w tym kraju zarejestrować się jako płatnik podatku VAT w Urzędzie Skarbowym (SKAT), jeśli usługi świadczone są na rzecz osób fizycznych. Konieczność takiej rejestracji obejmuje wszystkich usługodawców zagranicznych, nawet tych wykazujących niewielkie obroty, mimo że w przypadku firm duńskich w SKAT nie muszą się rejestrować usługodawcy o obrotach nie przekraczających rocznie 50.000 DKK. Jeżeli usługi świadczone są na rzecz firm duńskich, od dnia 01.01.2009 obowiązuje system VAT-u odwróconego, który został opisany w punkcie dotyczącym czasowego świadczenia usług w Danii przez zarejestrowane w Polsce firmy usługowe.

Urząd Skarbowy będzie się starał ustalić, czy określony przypadek ma charakter samozatrudnienia, czy też zatrudnienia u duńskiego pracodawcy. Poprzez system VIES (VAT Information Exchange System) będący systemem wymiany informacji o podatku VAT , SKAT może uzyskać informacje od polskich władz fiskalnych o danym, polskim podmiocie gospodarczym mającym zamiar świadczyć usługi w Danii.

Osoba prowadząca w Polsce działalność gospodarczą, przyjeżdżająca do Danii w celu świadczenia usług powinna ubiegać się w ZUS przed wyjazdem o druk E-101, stwierdzający opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne oraz dostarczający informacji o poszczególnych osobach i prowadzonych przez nich firmach. W przyszłości planuje się, że kopie tych druków wydawane w Polsce, czy innym kraju członkowskim UE będą przesyłane do Danii w celu rejestracji ilości napływających usługodawców oraz stwierdzenia, czy naprawdę mamy do czynienia z samozatrudnieniem.

Zagraniczni usługodawcy z UE świadczący w Danii usługi i zamierzający przebywać w tym celu w Danii przez okres dłuższy niż 3 miesiące, muszą starać się o certyfikat pobytowy obywatela UE/EOG w duńskich Urzędach Regionalnych. Osoby takie muszą wykazać (np. na podstawie załączonych, podpisanych w Danii umów, oraz planu finansowego firmy) że rzeczywiście będą na terenie Danii świadczyć usługi.

Jeżeli władze regionalne, po otrzymaniu w/w dokumentów stwierdzą, że prowadzona działalność nie ma charakteru samozatrudnienia, lecz zatrudnienia u duńskiego pracodawcy, składający podanie powinien wystąpić do Urzędu Imigracyjnego o wydanie pozwolenia na pobyt. W sprawie negatywnej decyzji władz regionalnych odwołać się można do Urzędu Imigracyjnego. Do czasu rozstrzygnięcia odwołania zainteresowana osoba nie ma prawa podejmować pracy. Sytuacja zmieni się z dniem 1.05.2009 w związku z zakończeniem okresu przejściowego w zakresie swobodnego przepływu siły roboczej.

Pobyt  członków rodziny

Członkowie rodzin osób mających obywatelstwo któregoś z krajów UE lub EOG legalnie przebywających na terenie Danii, w tym członkowie rodzin obywateli nowych krajów członkowskich Unii Europejskiej mogą starać się o pobyt w Danii po spełnieniu określonych warunków.

Muszą one otrzymać w regionalnym urzędzie samorządowym certyfikat pobytowy jako członkowie rodzin osób samozatrudnionych,  utrzymujących się na terenie Danii z własnych środków finansowych, wykonawców usług lub studentów.  Certyfikat ten wydawany jest na okres 5 lat.

Certyfikat pobytowy wydawany jest tylko w przypadku, kiedy pracownik/osoba samozatrudniona jest w stanie utrzymać starających się o ten dokument członków rodziny.

Członkowie rodzin osób zatrudnionych w duńskich firmach muszą starać się w Urzędzie Imigracyjnym o pozwolenia na pobyt.

  • http://www.mg.gov.pl/node/14567
  • www.mg.gov.pl
Wydział Promocji Handlu i Inwestycji
Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Kopenhadze
Ryvangs Alle 46, Kopenhaga 2900 Hellerup, Dania
tel.: 0045 39 622 633, fax: 0045 39 622 554, e-mail: ,
Godziny urzędowania: Poniedziałek - Piątek 8.30 - 16.30
Czas lokalny: